Nony nitsahatra ny horakoraka, dia nisy fiadiana hafahafa nanenika ny rivotra. Tsy nisy teny niteny intsony, fa ny feon’ny rano mikoriana ihany no nandrenesana. Nijery an’ilay zaza mangina i Don Esteban Vargas — lehilahy izay nahazatra olona niresaka taminy tamin’ny fahatahorana sy fanajana, fa tsy nisy mbola nijery azy toy izany.Aurelio, mbola lena sy mangatsiaka, dia nijery azy tamim-pahatsorana. Tsy nisy tahotra tao amin’ny mason’ilay zaza, fa fitiavana sy fahendrena tsy takatry ny taonany.
— “Misaotra anao, anaka,” hoy Don Esteban tamin’ny feo nihozongozona.
— “Tsy misy zavatra tokony hisaorana, señor,” hoy Aurelio, nihodina ho any amin’ny gony navelany teo. “Tsy afaka nijery fotsiny aho.”
Nanodidina azy ny olona, naka sary, nanao lahatsoratra ho an’ny tambajotra. Fa ho an’i Aurelio, tsy nisy dikany izany. Ny hany tao an-tsainy dia ny hanao izay nolazain’ny renibeny taminy: “Ataovy tsara ny zavatra azonao atao, na dia tsy misy mahita aza.”
Tsy fantany akory fa tamin’io andro io, ny fiainany dia hihodina toy ny fihodin’ny rano eo amin’ny vavaranon’ny renirano.
Ny fahafatesan'ny fahanginana
Rehefa tafapetraka tao amin’ny fiarany i Don Esteban, mbola tsy niteny izy. Nijanona nandritra ny fotoana ela, nijery an’ilay zaza mbola nitsangana teny amoron-drano. Hita tamin’ny masony ilay fahatsapana izay tsy nampoiziny nandritra ny taona maro — fahatsapana momba ny olona tsy mitady tombony, fa manao soa amin’ny fo madio.
Ny fiainany manontolo dia nifototra tamin’ny tombom-barotra, amin’ny fanararaotana, amin’ny fifanarahana miafina sy vola. Tsy nisy fotoana ho an’ny fitiavana na fisaorana. Ary ankehitriny, zaza iray tsy nanana na inona na inona no nanafaka azy tamin’ny fahafatesana — tsy noho ny vola, fa noho ny fahatsaran’ny fony.
Nony tonga tany an-tranony izy, dia mbola nitafy ny akanjo lena. Nanandrana niteny taminy ny vadiny, fa nanetsika tanana fotsiny izy, toy ny olona very hevitra.
Nandritra ny alina, tsy nahita tory izy. Tao an-dohany dia niverimberina ny sarin’ilay zaza: tery, torotoro, fa feno fiainana. Nandray fanapahan-kevitra izy.
Fiverenan’ny hazavana
Tamin’ny ampitso maraina, fiara mainty lehibe no nijanona teo amin’ny kianjan’ny renirano. Nampanontany ny olona, satria tsy fahita firy ny fiaran’olona manan-karena tonga amin’io faritra io. Nidina i Don Esteban, nitondra kapoaka sy sakafo. Nitady an’ilay zaza izy.
Nandeha tamin’ireo ankizy nilalao teny amin’ny lalana izy, niantso:
— “Iza aminareo no mahalala an’i Aurelio Mendoza?”
Nitsangana tampoka ny zazalahy iray kely, nilaza tamim-pahatsorana:
— “Mety any amin’ny fasan-dreniny izy, señor. Mandeha any isan’andro.”
Nankany amin’ny fasan’i Doña Esperanza i Esteban, ary tany izy no nahita azy. Nipetraka teo amin’ny tany, nitondra voninkazo iray efa maina, i Aurelio. Rehefa nahita azy, dia tsy niteny izy, fa nitsangana moramora.
— “Miala tsiny raha nanelingelina, Aurelio,” hoy i Esteban, “tsy afaka nitsahatra nisaotra anao aho.”
Nitsiky moramora i Aurelio.
— “Raha mbola velona i abuelita-ko, dia izy no ho faly indrindra. Izy no nampianatra ahy hanampy raha misy mila vonjy.”
Niondrika kely i Esteban, nanatona azy, ary tamin’izany fotoana izany dia toy ny nianjera teo aminy ny tontolo rehetra natsangany tamin’ny vola sy hery.
— “Tsy hohadinoiko izany, Aurelio,” hoy izy, “tsy hohadinoiko.”
Ny fanomezana tsy nampoizina
Rehefa niverina tao an-tanànany i Esteban, dia nanangona ny mpiasany rehetra. Nandidy izy mba hametrahana toeram-pianarana ho an’ny ankizy tsy manan-kialofana teo amin’ny faritra amoron-drano. Tsy sekoly tsotra, fa toerana hanomezana fanantenana — toerana hahafahan’ny ankizy toy i Aurelio mianatra, misakafo, ary manonofy.
Nataony hoe “Centro Esperanza”, ho fahatsiarovana an’ilay renibe sy ny anaran’ny tanàna.
Nandritra ny volana maro, niasa tsy an-kiato izy mba hananganana izany toerana izany. Tsy niteny tamin’ny media, tsy nanao dokam-barotra. Fitiavana mangina fotsiny, natsangan’ny fisaintsainana sy ny fisaorana.
Ary tamin’ny andro fanokafana, nanao zavatra tsy nampoizin’ny olona rehetra i Don Esteban. Niantso an’i Aurelio izy teo anoloan’ny vahoaka, ary tamin’ny feo mafy dia nilaza:
— “Io zazalahy io no nahatonga an’ity rehetra ity ho azo tanterahina. Raha tsy nisy azy, tsy ho fantatro ny lanjan’ny fiainana.”
Nangina ny olona. Maro no nitomany. Tsy noho ny tenin’ilay lehilahy, fa noho ny fahatsapana fa indraindray, ny fanavotana dia tsy avy amin’ny vola na voninahitra, fa avy amin’ny fony iray tsy mitady valisoa.
Ny fanandratana
Nandritra ny taona maro taorian’izay, i Aurelio dia nanjary iray amin’ireo mpianatra tsara indrindra tao amin’ilay foibe. Nianatra nandritra ny andro, niasa nandritra ny alina, ary tsy nitsahatra nanao ezaka.
Indray andro, rehefa niverina avy nanao asa fanampiana ho an’ny ankizy vaovao tao amin’ny foibe izy, dia nahita fiara nitsangana teo ivelan’ny trano. Tao anatiny i Don Esteban, efa antitra, nitafy palitao volondavenona.
— “Tonga aho hijery anao,” hoy izy. “Misy zavatra tianay ho fantatrao, Aurelio. Amin’izao fotoana izao, ianao no ho lasa filohan’ny foibe. Ny toerana dia anao.”
Nitomany i Aurelio, tsy noho ny hafaliana fotsiny, fa noho ny fanomezana ara-panahy nentiny.
— “Tsy afaka hanao izany aho, señor,” hoy izy tamim-panetrentena.
— “Afaka,” hoy i Esteban tamim-pahatsorana. “Satria ianao no antony nisian’ity toerana ity. Ary satria ianao no mahatakatra ny lanjan’ny fanantenana marina.”
Nifamihina izy roa, ary tao anatin’izay segondra izay, dia toy ny renirano iray izay nihazakazaka mangina teo ambanin’ny tany ny fihetseham-po: fifandraisana tsy takatry ny vola, fifamatorana avy amin’ny fitiavana sy fankasitrahana.
Fahafatesana sy Fandovana
Telo taona tatỳ aoriana, nisy vaovao nandrava ny fon’ny tanàna. Nodimandry i Don Esteban Vargas. Ny olona maro dia niresaka momba ny harena sy ny asany, fa ho an’ireo zanak’i “Centro Esperanza”, dia olona tsotra tia olona no tsaroany.
Tamin’ny lanonana fandevenana, nisy taratasy napetraka teo ambonin’ny vato fasany. Nandray izany i Aurelio, nitomany moramora raha novakiany.
Nisaina tao:
“Ho an’ny zaza namonjy ahy tamin’ny rano.
Ny fiainako dia niverina noho ianao,
ary ankehitriny, anjaranao ny hitondra fanantenana ho an’ny hafa.
Aza adino fa ny fahasoavana kely indrindra
dia afaka manova ny tontolo iray manontolo.”
Nitazona ilay taratasy teo am-po izy, nijery ny lanitra, ary toy ny nahita tarehin’ny renibeny sy an’i Esteban mitsiky aminy avy any lavitra.
Fiainana vaovao
Nandritra ny taona maro taorian’izay, niely nanerana ny tanàna ny tantaran’i Aurelio. Lasa ohatra ho an’ny tanora maro izy — tsy noho ny nahazoany toeran’ny filoha, fa noho izy mbola mitafy tsotra, mandeha an-tongotra, mitondra sakafo ho an’ny ankizy isaky ny maraina.
Isaky ny manontany azy ny olona hoe inona no antony mahatonga azy hanao izany, dia miteny fotsiny izy hoe:
— “Tsy nitsahatra nanao soa tamiko ny rano. Raha afaka mamonjy olona iray aho isan’andro, dia midika izany fa tsy nandalo foana teto amin’izao tontolo izao aho.”
Ary rehefa mijery azy ireo ankizy madinika ao amin’ny foibe, mitsiky amin’ny maso feno fanantenana, dia fantany fa velona ao amin’izy ireo ny fanahin’ny renibeny, ary koa an’ilay lehilahy izay indray andro, nidina anaty rano ho famonjena — tamin’ny alalan’ny fitiavana tsy misy fepetra.
Farany tsy hay adinoina
Isaky ny mitranga ny masoandro eo ambonin’ny renirano, dia mbola hita eny amoron-drano i Aurelio, mijery ny fitaratry ny hazavana eo ambonin’ny rano. Efa lasa antitra izy ankehitriny, nefa mbola mitondra an-tsaina ilay andro nahafahany nahita ny lanjan’ny fanahy olombelona.
Indraindray, ankizy vao mianatra milomano no manatona azy, manontany:
— “Tena marina ve, señor Aurelio, fa ianao no namonjy ilay lehilahy tamin’ny rano?”
Mitsiky izy, manondro ny rano mamirapiratra:
— “Tsy izaho no namonjy azy, anaka. Izy no namonjy ahy.”
Ary ny rivotra dia manamory moramora ny fiteniny, mitondra ny feo mangina milaza amin’izao tontolo izao fa ny fitiavana sy fahalemem-panahy dia mbola afaka manova zavatra — na dia ao anaty rano mangatsiaka aza.
Comments
Post a Comment